İnternette yıllardır dolaşan ve “Finlandiya Eğitim Güzellemesi” olarak bilinen popüler argümanların bir kısmı doğru olsa da, bir kısmı ya abartılı ya da güncelliğini yitirmiş durumda.
İşte metindeki iddiaların reel gerçeklerle kıyaslaması
Konu Başlıkları
1. “Kesinlikle Ödev Verilmiyor” (Efsane)
- İddia: “Öğrencilere kesinlikle ödev verilmiyor.”
- Gerçek: Finlandiya’da ödev vardır, ancak miktarı diğer ülkelere göre çok daha azdır. OECD verilerine göre Finlandiyalı öğrenciler haftada yaklaşık 2-3 saat ödev yapar. Ödevler genellikle kısa sürede (15-20 dakika) bitirilecek ve öğrenciyi okuldan soğutmayacak düzeydedir. “Hiç verilmiyor” demek teknik olarak yanlıştır.
2. “6. Sınıfa Kadar Not Yok” (Kısmen Doğru / Değişti)
- İddia: “Not verilmemesi durumu 6. sınıfa kadar geçerli.”
- Gerçek: Finlandiya’da uzun süre 8. sınıfa kadar nümerik not verilmediği doğruydu. Ancak son yıllarda (özellikle 2020 sonrası yapılan düzenlemelerle) değerlendirme kriterleri netleşti. Artık 4. sınıftan itibaren bazı okullarda sayısal değerlendirmeler başlayabiliyor. Genel prensip “karşılaştırmalı” değil “gelişim odaklı” geri bildirimdir.
3. “Hizmetli Yok, Tüm İşleri Öğrenciler Yapıyor” (Abartı)
- İddia: “Okullarda hizmetli kadrosu istihdam edilmiyor.”
- Gerçek: Bu büyük bir abartıdır. Finlandiya okullarında profesyonel temizlik görevlileri ve mutfak personeli bulunur. Ancak öğrenciler yemeklerini kendileri alır, tepsilerini kaldırır ve sınıflarını düzenli tutmakla yükümlüdürler. “Tüm işleri öğrenciler yapar” ifadesi gerçeği yansıtmıyor; öğrenciler sadece kendi sorumluluk alanlarını toplarlar.
4. “Spora Önem Veriliyor Ama Takımlar Yok” (Kısmen Yanlış)
- İddia: “Takımlar kurulmuyor… yarışma ruhunun olmasını istemiyorlar.”
- Gerçek: Okul içi derslerde rekabetten ziyade katılım teşvik edilir, bu doğru. Ancak Finlandiya’da okul sonrası spor kulüpleri ve yerel ligler çok yaygındır. Buz hokeyi ve futbol gibi branşlarda son derece disiplinli ve rekabetçi bir kulüp yapıları vardır.
5. “Özel Okul Kavramı Yok” (Hukuki Farklılık)
- İddia: “Finlandiya’da özel okul kavramı oluşmamıştır.”
- Gerçek: Finlandiya’da teknik olarak “özel statülü” (Steiner veya dini okullar gibi) okullar vardır. Ancak bu okulların kar amacıyla işletilmesi ve ücret alması yasaktır. Bu okullar da devlet tarafından finanse edilir. Yani “zengin çocuklarının gittiği paralı okul” yoktur, ancak müfredat seçeneği sunan bağımsız okullar mevcuttur.
Tamamen Doğru Olan Maddeler
- Öğretmenlik Statüsü: Öğretmenlik gerçekten doktorluk ve hukukla eşdeğer statüdedir. Sadece en başarılı %10’luk dilimden seçilirler ve yüksek lisans (Master) zorunludur.
- Okula Başlama Yaşı: 7 yaş doğrudur. Öncesinde ise oyun odaklı bir okul öncesi eğitimi vardır.
- Öğretmen Özerkliği: Müfredat esnektir. Devlet genel bir çerçeve çizer, ancak öğretmen dersi nasıl işleyeceğine kendisi karar verir. Müfettişlik sistemi yoktur; öğretmene tam güven duyulur.
- Ücretsiz İmkânlar: Okul yemeği, kırtasiye malzemeleri ve ulaşım tamamen ücretsizdir ve devlet tarafından karşılanır.
Önemli Not: Finlandiya ve PISA Düşüşü
Finlandiya, PISA skorlarında son 10 yıldır bir düşüş yaşamaktadır. Matematik ve fen bilimlerinde Uzak Doğu ülkelerinin (Singapur, Japonya, Kore) gerisinde kalmaya başlamışlardır. Bu durum, Finlandiya içinde de “sistemin fazla mı esnek olduğu” konusunda tartışmalara yol açmıştır.
Sonuç: Finlandiya’nın temel felsefesini (eşitlik, güven, oyun) doğru yansıtıyor ancak “ödev yok, hizmetli yok” gibi kısımlar sosyal medya efsaneleri . ..
